Staanders, balken en liggers: welke maten voor je overkapping?

Een overkapping is zo sterk als zijn skelet: de staanders, de liggers en de balken waar het dak op rust. Met de juiste maten staat hij recht en buigt het dak niet door. Hieronder de maten die we aan de balie aanraden, met een houtlijst voor een overkapping van 4 bij 3 meter.

De onderdelen op een rij

• Staanders: de palen die alles dragen. Ze staan op betonpoeren, niet in de grond.
• Liggers: de zware balken over de staanders, langs de lange kant.
• Gordingen of balklaag: de balken van ligger naar ligger, waar het dakbeschot op komt.
• Schoren: korte schuine balken tussen staander en ligger. Ze maken het geheel stijf, zodat het niet gaat wiebelen.
• Dakbeschot: planken met messing en groef, als dichte ondergrond voor de dakbedekking en als plafond.

Staanders: 120 × 120 of 150 × 150 mm

Voor een overkapping kies je staanders van 120 × 120 mm of 150 × 150 mm. Wij hebben ze in douglas, fijnbezaagd, en 120 × 120 mm ook geschaafd.

• 120 × 120 mm: voor een kleinere overkapping, een pergola of een lichte overkapping tegen het huis.
• 150 × 150 mm: voor een grotere overkapping, een carport of een zwaarder dak. Ze ogen ook steviger, en dat is bij een ruime overkapping mooi in verhouding.

Fijnbezaagd hout is ruw, stoer en voordeliger. Geschaafd hout is glad en maatvast, mooi als je er dichtbij zit. Fijnbezaagde douglas palen van 150 × 150 mm hebben we van 2,50 tot 6,00 meter lang, die van 120 × 120 mm van 2,50 tot 5,00 meter.

Houd onder de liggers en de schoren minstens 2,20 meter vrij. Dan loop je er makkelijk onder door.

Liggers en gordingen: 50 × 150 mm als basis

Voor de gordingen is douglas 50 × 150 mm de standaard. Die leg je op de liggers, 60 tot 80 cm hart op hart. Hoe dichter ze bij elkaar liggen, hoe stijver het dak.

Voor de liggers hangt de maat af van de afstand tussen de staanders. Staan die dicht bij elkaar, dan kan ook de ligger 50 × 150 mm zijn, bijvoorbeeld aan elke kant van de staander één, vastgezet met slotbouten. Staan de staanders 4 meter uit elkaar, dan kies je een zwaardere ligger, zoals douglas 70 × 200 mm. De vuistregel: hoe verder de staanders uit elkaar staan, hoe hoger de ligger moet zijn. Twijfel je, laat ons de maat dan narekenen.

Voorbeeld: overkapping van 4 bij 3 meter

Deze lijst gebruiken we als richtlijn voor een vrijstaande overkapping met plat dak van 4 bij 3 meter.

Zo reken je het na:

• Zes gordingen over 4 meter lengte liggen ongeveer 80 cm hart op hart: 4 meter gedeeld door 5 tussenruimtes.
• Wil je ze om de 60 cm, dan is 4 gedeeld door 0,6 afgerond 7 tussenruimtes, en heb je 8 gordingen nodig.
• Het dakbeschot dekt per plank ongeveer 135 mm. Voor 3 meter diep is dat 3.000 gedeeld door 135 = 22,2, dus 23 planken van 4 meter.

Op betonpoeren

Een staander hoort niet in de grond, want daar gaat hij rotten. Zet hem op een betonpoer die ongeveer 10 cm boven de grond uitsteekt. Een poer van 50 cm zet je dan in een gat van 40 cm diep, waterpas en vast in betonmortel. In de poer zit een bus met schroefdraad. Daar draai je een draadeind in, dat in een geboord gat in het midden van de staander komt.

• Kies een poer die past bij de maat van je staander, bijvoorbeeld een poer van 15 × 15 cm onder een staander van 150 × 150 mm.
• Op slappe grond leg je een tegel onder de poer, zodat hij niet wegzakt.
• Meet de plaats van de poeren uit met een touw en controleer de diagonalen. Zijn die even lang, dan staat alles haaks.

Hoe je de poeren stap voor stap zet, lees je in betonpoeren plaatsen.

Wat je nodig hebt

• Staanders douglas 120 × 120 of 150 × 150 mm
• Gordingen douglas 50 × 150 mm, en liggers van 50 × 150 of 70 × 200 mm
• Schoren, slotbouten met ringen en RVS-schroeven
• Betonpoeren, draadeind en betonmortel
• Waterpas, touw, meetlint en een boormachine met houtboor

Tips van de werf

• Zet de schoren onder 45 graden, aan twee kanten van de staander. Dan staat de overkapping stijf zonder extra palen.
• Boor voor een slotbout een gat even dik als de bout, en leg een ring onder de moer.
• Leg de gordingen met de bolle kant naar boven. Zakt het hout later een beetje, dan komt het recht te liggen.
• Stuur ons je schets met de maten. Dan rekenen we de balken voor je na.

Alle balken en palen vind je bij balken; we zagen ze op de lengte die jij nodig hebt. Liever alles in één keer samenstellen? Gebruik dan de overkapping-samensteller.

Lees ook

• Betonpoeren plaatsen onder een overkapping
• Overkapping als bouwpakket of van eigen hout op maat?
• Dakbedekking voor een overkapping: EPDM, dakplaten of shingles