Handelsmaten van hout: 45 × 70, 50 × 150 en de lengtes

In een houthandel praat iedereen in getallen: 45 × 70, 50 × 150, 28 × 145. Wie weet hoe die maten werken, bestelt in één keer goed en houdt weinig over. Hier lees je hoe je een houtmaat leest, welke lengtes er zijn en hoe je slim rekent.

Zo lees je een houtmaat

Een houtmaat is altijd dikte × breedte, in millimeters. De lengte staat er apart bij, in meters.

Neem een douglas balk van 50 × 150 mm, 4,00 m: die is 50 mm dik, 150 mm breed en 4 meter lang. Bij palen zijn dikte en breedte gelijk, zoals 120 × 120 mm.

Soms zie je de maat in centimeters, zoals 4,5 × 7,0 cm. Dat is hetzelfde als 45 × 70 mm.

Lat, regel, balk, plank en paal

De namen lopen in de handel wat door elkaar, maar grofweg is het zo:

De maat zegt meer dan de naam. Zo heet 45 × 70 mm geschaafd bij ons een balk, en 45 × 75 mm fijnbezaagd een regel. Geschaafd hout is een paar millimeter kleiner dan fijnbezaagd; lees daarover meer in fijnbezaagd of geschaafd.

45 × 70 en 50 × 150 in de praktijk

• 45 × 70 mm is het werkpaard voor regelwerk: het frame van een zelfgemaakt scherm, de staande regels achter een gevel of een lichte onderconstructie.
• 50 × 150 mm is de maat voor liggers en balken van een overkapping of carport, op staanders van 120 × 120 of 150 × 150 mm.

Een balk zet je bijna altijd op zijn kant, met de 150 mm rechtop. Dat scheelt enorm, want bij de stijfheid telt de hoogte in de derde macht en de breedte maar gewoon mee. Een rekenvoorbeeld:

• Op zijn kant is 50 × 150 mm drie keer zo hoog als plat gelegd.
• Hoogte in de derde macht: 3 × 3 × 3 = 27.
• De breedte is plat drie keer zo groot, dus deel je door 3: 27 gedeeld door 3 is 9.

Op zijn kant buigt dezelfde balk dus ongeveer negen keer minder door. Hoe groot een balk moet zijn, hangt verder af van de overspanning en de belasting. Stuur ons je maten, dan rekenen we mee.

De lengtes

Ons tuinhout ligt in vaste handelslengtes, tot 600 cm. Welke lengtes er zijn, verschilt per houtsoort:

De uiteinden van een handelslengte zijn niet altijd strak en haaks. Zaag ze eerst recht af voordat je gaat uitmeten.

Rekenen zonder veel afval

Stel: je maakt een frame en je hebt 6 stukken van 1,20 m en 4 stukken van 0,85 m nodig, van douglas regel 45 × 75 mm. Samen is dat 10,60 m.

• Makkelijk: drie lengtes van 4,00 m. Dat is 12 m hout, en je houdt 1,40 m over.
• Slim: combineer lengtes die bijna precies uitkomen.

Zo koop je 11 m hout en houd je 40 cm over. Reken per zaagsnede een paar millimeter voor het zaagblad; daar is in dit voorbeeld ruimte genoeg voor.

Op maat laten zagen

Heb je geen zaag bij de hand, of scheelt het je tijd? Dan zagen wij je stukken uit onze voorraadlengtes. Je betaalt per zaagsnede. Zet je stukken in de zaaglijst of geef de lengtes op bij je bestelling.

Tips van de werf

• Meet twee keer, zaag één keer.
• Reken met de echte maat uit de productnaam, niet met een ronde maat uit je hoofd.
• Kies voor liggers liever één lange balk dan twee korte stukken aan elkaar.
• Tel bij een vlonder 5 tot 10 procent en bij een gevel 10 procent extra voor zaagverlies.

Lees hoe het werkt op op maat gezaagd, of zet je stukken meteen in de zaaglijst.

Lees ook

• Fijnbezaagd of geschaafd hout: wat is het verschil?
• Staanders, balken en liggers: welke maten voor je overkapping?
• De onderconstructie van een vlonder: regels, balken en palen