Scheuren, hars en kromtrekken: normaal of niet?

Een nieuwe paal met een lange scheur, een plank die krom trekt, een druppel hars op je vlonder: het lijkt soms een fout. Meestal is het gewoon hout dat werkt. Hier lees je wat normaal is, wat je eraan doet en wanneer je beter even belt.

Hout werkt

Hout neemt vocht op uit regen en lucht, en geeft het weer af als het droog is. Nat hout zet uit, droog hout krimpt. Dat gebeurt vooral in de breedte en nauwelijks in de lengte.

Een vlonderplank van 145 mm breed kan in een natte herfst daardoor een paar millimeter breder zijn dan in een droge zomer. Daarom leg je vlonderplanken met 5 mm voeg en houd je 1 cm ruimte tot een muur of schutting. Zonder die ruimte duwen de planken tegen elkaar en gaan ze bol staan.

Krimpscheuren in palen en balken

Een dikke paal of balk droogt van buiten naar binnen. De buitenkant krimpt al terwijl de kern nog nat is, en dan scheurt het hout open. Vooral bij palen en balken met het hart erin zie je vaak één flinke scheur in de lengte. Bij een overkapping met staanders van 120 × 120 of 150 × 150 mm verschijnt zo'n scheur vaak in het eerste jaar.

Dat is normaal:

• een krimpscheur gaat niet dwars door de paal heen;
• een gewone krimpscheur heeft nauwelijks invloed op de sterkte;
• in een natte periode gaat de scheur weer deels dicht, in een droge zomer gaat hij weer wat open.

Vul de scheur niet met kit of houtvuller. Het hout blijft werken, dus de vulling laat los, of houdt juist vocht vast in de scheur.

Ligt een balk plat of schuin, draai de scheur dan naar de zijkant of de onderkant. Dan blijft er geen water in staan. Haarscheurtjes aan de kopse kant horen er ook bij. Een afdekkap op de paal houdt de kopse kant droog.

Hars in douglas en lariks

Lariks en douglas zijn naaldhout en bevatten hars. Vooral in het eerste jaar, en op warme dagen in de zon, kan er hars uit het hout komen, meestal rond een noest. Ook geïmpregneerd grenen kan wat harsen. Op zwart hout en op plekken in de volle zon wordt het hout warmer, en daar zie je vaker hars.

Zo haal je het weg:

1. Laat de hars eerst opdrogen. Opgedroogde hars wordt bros.
2. Krab de harde hars weg met een plamuurmes, of schuur de plek licht bij.
3. Verse, plakkerige hars haal je weg met een doek met terpentine.
4. Beits of olie pas als het ergste eruit is. Anders komt de hars door de nieuwe laag heen.

Kromtrekken en hollen

Een plank kan op twee manieren vervormen:

• Hollen: de plank wordt in de breedte een beetje hol of bol, omdat de kant van de kern anders krimpt dan de buitenkant. Leg vlonderplanken daarom met de kern naar beneden: aan de kopse kant staan de jaarringen dan als een bruggetje. Dan hollen ze minder. Hoe je de kern herkent, lees je in ribbels of glad.
• Trekken: een lange plank of lat buigt in de lengte. Dat gebeurt als het hout aan de ene kant sneller droogt dan aan de andere, bijvoorbeeld in de zon.

Wat helpt tegen vervormen:

• Schroef elke plank vast op elke regel, met twee schroeven per regel. Een plank die goed vastzit, trekt veel minder.
• Sla hout dat je nog niet verwerkt plat op, op latjes om de 50 cm, onder een dak of afgedekt, en uit de volle zon.
• Verwerk het hout liefst snel nadat je het hebt gehaald.

Normaal of niet?

Een scheur dwars op de lengte van het hout, of een plank die doorbuigt als je erop staat, is ook reden om even te kijken. Dan is er meer aan de hand dan gewoon werken.

Tips van de werf

• Boor voor als je dicht bij de rand of het uiteinde schroeft. Dan splijt het hout niet.
• Gebruik buiten RVS-schroeven. Die roesten niet en geven geen zwarte vlekken.
• Zet een kap op elke paal en een afdeklat op elk scherm.
• Twijfel je? Bel 085 076 38 96 of mail een foto naar info@houtjansok.nl.

Meer over wat bij hout hoort, zoals kleurverschil en noesten, lees je in eigenschappen van hout. Wil je weten hoe de houtsoorten van elkaar verschillen, kijk dan bij houtsoorten vergelijken.

Lees ook

• Douglas en lariks: wat is het verschil?
• Eigenschappen van hout: wat is normaal?
• Een houten vlonder schoonmaken en onderhouden