Een houten beschoeiing: planken, palen en gordingen

Een houten beschoeiing past mooi bij een groene tuin en een landelijke sloot. Daar hoort hardhout, omdat het tegen water en grond kan. Het meeste werk zit in de palen: staan die diep en recht, dan staat de hele beschoeiing.

Waarom hardhout

Aan de waterkant zit hout de hele tijd nat, half in de grond en half in de lucht. Dat is de zwaarste plek voor hout. Hardhout okan kan dat aan: het is duurzaamheidsklasse 1, gaat 25 jaar en langer mee en vraagt vrijwel geen onderhoud. Het is wel zwaar en hard, dus je boort altijd voor.

Het zwaarst heeft het hout het rond de waterlijn, waar het steeds nat wordt en weer opdroogt. Juist daar houdt hardhout het goed vol. Lariks/douglas en geïmpregneerd grenen zijn prima voor een vlonder of een schutting, maar voor een beschoeiing in het water raden we hardhout aan. Wil je liever iets lichters dat nooit rot, kijk dan naar kunststof damwand.

Palen, planken en gording

Een houten beschoeiing bestaat uit drie delen:

• Palen: vierkante hardhouten palen aan de waterkant. Ze dragen alles.
• Planken: liggende hardhouten planken aan de landkant van de palen. De grond erachter drukt ze tegen de palen aan, zodat de schroeven weinig hoeven te houden.
• Gording: een liggende balk langs de palen. Die houdt de rij recht en verdeelt de druk. Bij een hoge oever zet je de gording vast aan ankers verder in de tuin.

In plaats van losse planken kun je ook opgeklampte schotten van hardhout nemen: planken die al aan elkaar zitten, per m². Dat scheelt schroeven en tijd.

Als richtlijn voor de maten:

Is je oever hoger, of is de grond slap? Bel ons dan, dan rekenen we mee.

Paalafstand, diepte en een rekenvoorbeeld

• Paalafstand: zet de palen ongeveer 1 meter uit elkaar, hart op hart. Laat de naden van de planken altijd midden op een paal vallen.
• Diepte: zet de palen minstens even diep in de bodem als ze erboven uitsteken. Beter is een derde erboven en twee derde erin, net als bij kunststof damwand.
• Onderste plank: laat die zo'n 10 cm in de waterbodem steken. Dan spoelt de grond er niet onderdoor weg.

Rekenvoorbeeld: een oever van 10 meter, met een keerhoogte van 50 cm van waterbodem tot bovenkant.

• Palen: 10 m / 1 m = 10 vakken, dus 11 palen. Met 50 cm erboven en 100 cm erin heb je palen van 150 cm nodig, zoals onze hardhouten palen van 7 × 7 × 150 cm.
• Planken: drie planken van 200 mm geven 60 cm hoogte; de onderste steekt 10 cm in de bodem. Per rij twee planken van 5,00 m, met de naad op een paal: 6 planken okan 30 × 200 mm van 5,00 m.
• Schroeven: 2 per plank per paal. Per rij zijn er 12 kruisingen, want de paal met de naad telt dubbel. 3 rijen × 12 × 2 = 72 RVS-hardhoutschroeven van 80 mm, ongeveer 2,5 keer de plankdikte. Dat is 1 doos van 200.
• Worteldoek: 10 meter, in een breedte van 1,00 m.

Stap voor stap

1. Span een touw langs de oever op de plek van de palen, en een tweede op de hoogte van de bovenkant.
2. Zet eerst de eerste en de laatste paal, loodrecht en op hoogte. Sla ze in met een moker, met een blok hout op de kop.
3. Zet de palen ertussen langs het touw, 1 meter uit elkaar.
4. Graaf aan de landkant een sleuf langs de palen, zo diep dat de onderste plank 10 cm in de bodem kan.
5. Schroef de planken aan de landkant tegen de palen. Begin onderaan en boor altijd voor.
6. Zet de gording erop als dat nodig is, en zaag de palen langs een touw op één hoogte af.
7. Leg worteldoek tegen de planken en vul aan met grond. Meer daarover lees je in Een oever afwerken.

Wat je nodig hebt

• Hardhouten palen en planken, of opgeklampte schotten
• Eventueel een hardhouten balk als gording
• RVS-hardhoutschroeven en een houtboor om voor te boren
• Moker, blok hout, touw, waterpas en schop
• Een zaag voor de palen
• Worteldoek

Tips van de werf

• Laat ons de palen en planken op lengte zagen. Hardhout zagen is zwaar werk.
• Hardhout is zwaar. Werk met z'n tweeën, zeker met planken van 5 meter.
• Grenst je tuin aan water van het waterschap? Vraag dan vooraf na welke regels er gelden, bij het waterschap en op het Omgevingsloket.
• Onderhoud is er nauwelijks: hardhout wordt vanzelf grijs. Kijk wel elk voorjaar of de rij nog recht staat en of er nergens grond wegspoelt.
• Twijfel je over de maten? Stuur een foto met de lengte en de keerhoogte, dan rekenen we mee.

Bekijk de palen bij beschoeiingspalen en al het hardhout bij hardhout.

Lees ook

• Kunststof damwand plaatsen
• Een oever afwerken: deksloof, hoeken en de tuin erachter
• Duurzaamheidsklasse van hout uitgelegd